وقتی گوشی یا تبلت شما کند می‌شود، برنامه‌ها به دردسر می‌آورند یا به هر دلیلی نیاز به تنظیمات اولیه دارید، احتمالاً با اصطلاح «فکتوری ریست» یا «Factory Reset» روبرو شده‌اید. این عملیات یکی از راه‌های مؤثر برای بازگرداندن دستگاه به حالت اولیه و پاک کردن اطلاعات غیرضروری است، اما بسیاری از کاربران دقیقاً نمی‌دانند چه اطلاعاتی حذف می‌شوند و چه مواردی باقی می‌مانند. در این راهنما کامل، به بررسی دقیق فکتوری ریست، اطلاعاتی که حذف می‌شوند، تفاوت آن با سایر روش‌های ریست، و نکات مهم قبل و بعد از انجام این عملیات می‌پردازیم.
فکتوری ریست چیست؟
فکتوری ریست یا «بازگردانی به حالت کارخانه» یک عملیات سیستم‌عامل است که تمام تنظیمات، برنامه‌ها و داده‌های کاربر را حذف کرده و دستگاه را به حالت اولیه تولیدکننده (فکتوری) بازمی‌گرداند. این عملیات معمولاً برای حل مشکلات نرم‌افزاری، افزایش سرعت دستگاه، یا قبل از فروش دستگاه استفاده می‌شود.
در واقع، فکتوری ریست مانند «فرمت کردن» یک دیسک سخت است، اما با این تفاوت که تمام داده‌های کاربر و تنظیمات شخصی حذف می‌شوند، در حالی که سیستم‌عامل و برنامه‌های پیش‌فرض تولیدکننده باقی می‌مانند.
چه زمانی باید از فکتوری ریست استفاده کرد؟
- وقتی دستگاه کند شده و ریستارت یا پاک کردن کش برنامه‌ها کارایی آن را بهبود نمی‌بخشد.
- وقتی برنامه‌ها به‌طور غیرمنتظره‌ای بسته می‌شوند یا دستگاه به خطا می‌خورد.
- وقتی قصد فروش یا انتقال دستگاه به دیگری را دارید و می‌خواهید تمام اطلاعات شخصی خود را پاک کنید.
- وقتی دستگاه به دلیل ویروس یا مالویر دچار مشکل شده و دیگر راهی برای پاک کردن آن نیست.
- وقتی می‌خواهید دستگاه را به حالت اولیه بازگردانید و از تنظیمات جدیدی شروع کنید.
اما قبل از انجام این عملیات، باید بدانید که چه اطلاعاتی حذف می‌شوند و چه مواردی باقی می‌مانند. در ادامه به این موضوع می‌پردازیم.
چه اطلاعاتی در فکتوری ریست حذف می‌شوند؟
فکتوری ریست تمام داده‌های ذخیره‌شده توسط کاربر را پاک می‌کند، اما برخی اطلاعات سیستم‌عامل و تولیدکننده باقی می‌مانند. در زیر لیستی از اطلاعاتی که حذف می‌شوند و مواردی که باقی می‌مانند آورده شده است:
اطلاعاتی که حذف می‌شوند:
- تنظیمات شخصی: تمام تنظیمات شبکه، حساب‌های کاربری، تنظیمات نمایش، صدا و سایر تنظیمات شخصی.
- برنامه‌ها و داده‌های کاربر: تمام برنامه‌های نصب‌شده توسط کاربر (به جز برنامه‌های پیش‌فرض سیستم‌عامل)، داده‌های برنامه‌ها مانند حساب‌های ایمیل، پیام‌ها، تاریخچه مرورگر، و اطلاعات ذخیره‌شده در برنامه‌ها.
- فایل‌های ذخیره‌شده: تمام فایل‌های ذخیره‌شده در حافظه داخلی دستگاه (به جز فایل‌های سیستم‌عامل)، مانند عکس‌ها، ویدئو‌ها، موسیقی، و فایل‌های دانلود شده.
- کوکیز و کش: تمام کوکی‌ها و داده‌های کش برنامه‌ها و مرورگرها پاک می‌شوند.
- تاریخچه: تاریخچه مرورگر، تاریخچه جستجو در گوگل، و سایر تاریخچه‌های فعالیت.
- حساب‌های متصل: حساب‌های گوگل، اپل، مایکروسافت و سایر حساب‌های متصل به دستگاه.
اطلاعاتی که باقی می‌مانند:
- سیستم‌عامل: نسخه اصلی سیستم‌عامل (اندروید، آی‌اواس، ویندوز) بدون تغییر باقی می‌ماند.
- برنامه‌های پیش‌فرض: برنامه‌های نصب‌شده توسط تولیدکننده مانند گالری، موسیقی‌پلایر، و برنامه‌های سیستم‌عامل.
- فایل‌های سیستم: فایل‌های ضروری سیستم‌عامل و تولیدکننده.
- پروگرام‌های پیش‌فرض: برنامه‌هایی که توسط تولیدکننده نصب شده‌اند و نمی‌توان آن‌ها را حذف کرد.
اما نکته مهم این است که فکتوری ریست فقط حافظه داخلی دستگاه را پاک می‌کند و فایل‌های ذخیره‌شده در کارت حافظه خارجی (اگر دستگاه دارای آن باشد) یا حساب‌های ابری مانند گوگل درایو، آی‌کلود یا وان‌درایو حذف نمی‌شوند. بنابراین، اگر فایل‌های مهمی در این مکان‌ها ذخیره کرده‌اید، باید قبل از انجام عملیات، آن‌ها را به روز رسانی کنید.
فکتوری ریست با سایر روش‌های ریست چه تفاوتی دارد؟
در دستگاه‌های مختلف، چند نوع ریست وجود دارد که هر کدام برای شرایط خاصی طراحی شده‌اند. در زیر به تفاوت‌های اصلی بین فکتوری ریست و سایر روش‌ها می‌پردازیم:
۱. ریست نرم‌افزاری (Soft Reset)
این روش شامل ریستارت دستگاه است و هیچ داده‌ای پاک نمی‌شود. فقط دستگاه برای چند ثانیه خاموش و سپس روشن می‌شود. این روش برای حل مشکلات کوچک نرم‌افزاری مانند کندی یا هنگ کردن استفاده می‌شود.
۲. پاک کردن کش (Clear Cache)
پاک کردن کش فقط داده‌های موقت برنامه‌ها و سیستم‌عامل را حذف می‌کند و هیچ اطلاعات شخصی یا برنامه‌ای را پاک نمی‌کند. این روش برای افزایش سرعت دستگاه و حل برخی مشکلات نرم‌افزاری استفاده می‌شود.
۳. ریست داده‌ها (Data Reset یا Hard Reset)
این روش مشابه فکتوری ریست است، اما ممکن است شامل حذف اطلاعات بیشتری مانند تنظیمات سیستم‌عامل نیز باشد. در برخی دستگاه‌ها، ریست داده‌ها شامل حذف تمام اطلاعات کاربر و حتی برخی تنظیمات سیستم‌عامل است.
۴. فکتوری ریست (Factory Reset)
این روش تمام داده‌های کاربر، برنامه‌ها و تنظیمات شخصی را پاک می‌کند و دستگاه را به حالت اولیه بازمی‌گرداند. تنها اطلاعات سیستم‌عامل و برنامه‌های پیش‌فرض باقی می‌مانند.
بنابراین، اگر فقط می‌خواهید دستگاه را سریع‌تر کنید، پاک کردن کش یا ریست نرم‌افزاری کافی است. اما اگر دستگاه به‌طور کامل دچار مشکل شده یا قصد فروش آن را دارید، فکتوری ریست بهترین انتخاب است.
چگونه فکتوری ریست انجام دهیم؟
راه‌های مختلفی برای انجام فکتوری ریست وجود دارد، از جمله از طریق تنظیمات دستگاه یا استفاده از منوی بازیابی سیستم. در زیر به هر دو روش می‌پردازیم:
روش اول: از طریق تنظیمات دستگاه
این روش ساده‌ترین و امن‌ترین روش برای انجام فکتوری ریست است. مراحل زیر را دنبال کنید:
- به تنظیمات دستگاه بروید و به بخش «پاکسازی» یا «Backup & Reset» (در دستگاه‌های اندرویدی) یا «General» > «Reset» (در دستگاه‌های آی‌اواس) مراجعه کنید.
- گزینه «Factory Data Reset» یا «Erase All Content and Settings» را انتخاب کنید.
- در صورت درخواست، کد PIN یا رمز عبور دستگاه را وارد کنید.
- گزینه «Reset Device» یا «Erase» را انتخاب کنید و صبر کنید تا دستگاه ریست شود.
- پس از ریست، دستگاه به حالت اولیه بازمی‌گردد و باید تنظیمات اولیه را از سر بگیرید.
روش دوم: از طریق منوی بازیابی سیستم (Recovery Mode)
اگر دستگاه شما به دلیل مشکل نرم‌افزاری به تنظیمات دسترسی نداشته باشد، می‌توانید از طریق منوی بازیابی سیستم فکتوری ریست انجام دهید. این روش کمی پیچیده‌تر است و نیاز به استفاده از کلیدهای خاص دستگاه دارد. برای دستگاه‌های اندرویدی، مراحل زیر را دنبال کنید:
- دستگاه را خاموش کنید.
- کلیدهای «Volume Up» و «Power» را همزمان فشار دهید و نگه دارید تا منوی بازیابی سیستم ظاهر شود.
- با استفاده از کلید «Volume Down» به گزینه «Wipe Data/Factory Reset» بروید و با کلید «Power» آن را انتخاب کنید.
- گزینه «Yes» را انتخاب کنید تا عملیات شروع شود.
- پس از اتمام ریست، دستگاه را ریستارت کنید.
در دستگاه‌های آی‌اواس، این روش کمی متفاوت است و معمولاً نیاز به استفاده از کامپیوتر و آی‌تیونز دارد.
نکات مهم قبل و بعد از فکتوری ریست
انجام فکتوری ریست یک عملیات جدی است و اگر به درستی انجام نشود، ممکن است به مشکلاتی منجر شود. در زیر به نکات مهم قبل و بعد از انجام این عملیات می‌پردازیم:
نکات قبل از فکتوری ریست:
- بکاپ گیری: قبل از انجام فکتوری ریست، تمام اطلاعات مهم خود را در یک بکاپ ذخیره کنید. می‌توانید از خدمات ابری مانند گوگل درایو، آی‌کلود یا وان‌درایو استفاده کنید یا فایل‌ها را به کامپیوتر خود کپی کنید.
- حساب‌های متصل: اگر دستگاه شما به حساب‌های گوگل، اپل یا مایکروسافت متصل است، قبل از ریست از آن‌ها خارج شوید یا اطلاعات ورود را ذخیره کنید.
- رمز عبور: اگر دستگاه شما دارای رمز عبور یا کد PIN است، آن را یادداشت کنید، زیرا پس از ریست دستگاه به حالت اولیه بازمی‌گردد و ممکن است نیاز به وارد کردن اطلاعات اولیه داشته باشید.
- برنامه‌های ضروری: لیستی از برنامه‌های ضروری خود را تهیه کنید تا پس از ریست بتوانید آن‌ها را دوباره نصب کنید.
نکات بعد از فکتوری ریست:
- تنظیمات اولیه: پس از ریست، دستگاه به حالت اولیه بازمی‌گردد و باید تنظیمات اولیه مانند زبان، شبکه و حساب‌های کاربری را از سر بگیرید.
- نصب برنامه‌ها: برنامه‌های ضروری خود را دوباره نصب کنید و داده‌های آن‌ها را از بکاپ بازیابی کنید.
- به‌روزرسانی: پس از نصب برنامه‌ها، دستگاه را به‌روزرسانی کنید تا از آخرین نسخه سیستم‌عامل و برنامه‌ها استفاده کنید.
- پاک کردن اطلاعات: اگر دستگاه را به دیگری می‌فروشید، مطمئن شوید که تمام اطلاعات شخصی پاک شده‌اند و دستگاه به حالت اولیه بازگردانده شده است.
در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر در مورد فکتوری ریست یا سایر روش‌های حل مشکلات دستگاه، می‌توانید به مقالات مرتبط در ماشین مگ مراجعه کنید.
